Change language English Polski

 

Wymiar sprawiedliwo?ci przyjazny dziecku

Program na rzecz ochrony dzieci uczestnicz?cych w procedurach prawnych realizowany jest przez Fundacj? Dzieci Niczyje od 2003 roku.

Wi?cej

Materiały problemowe

Odpowiedzi na najcz??ciej zadawane pytania

1. Kim jest kurator dla ma?oletniego pokrzywdzonego?

Kurator dla ma?oletniego pokrzywdzonego to osoba, która dosta?a ustanowiona przez s?d w celu reprezentowania dziecka w post?powaniu karnym.

2.  Czym ró?ni si? kurator procesowy od innych kuratorów?

Regulacje prawne dopuszczaj? ustanowienie wielu rodzajów kuratorów. Obok kuratora dla ma?oletniego, istnieje tak?e instytucja kuratora s?dowego. Istot? instytucji kuratora procesowego jest reprezentacja osoby, zatem realizacja jej uprawnie? w danym post?powaniu.  Natomiast rol? kuratora s?dowego (zawodowego lub spo?ecznego) jest np. sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem w?adzy rodzicielskiej, przeprowadzanie wywiadów ?rodowiskowych, sprawowanie nadzoru nad osobami skazanymi.

Zdarza si? w praktyce, ?e na kuratora dla ma?oletniego pokrzywdzonego powo?ywana jest osoba, która wykonuje zawód kuratora s?dowego.

3. Kto mo?e pe?ni? funkcj? kuratora procesowego?

Kuratorem mo?e by? jedynie osoba, w stosunku do której zachodzi du?e prawdopodobie?stwo, ?e wywi??e si? nale?ycie ze swoich obowi?zków (art. 178 § 2 KRO w zw. z art. 148 § 2 KRO).

Do ustanowienia kuratora wykorzystuje si? przepisy dotycz?ce wyznaczenia opiekuna prawnego. Zgodnie z nimi, kuratorem mo?e by? osoba wskazana przez ojca lub matk?, je?eli nie byli oni pozbawieni w?adzy rodzicielskiej oraz o ile wzgl?d na dobro dziecka nie stoi temu na przeszkodzie. W przypadku braku takiej osoby kuratorem mo?e by? ustanowiony krewny lub inna osoba bliska dziecku, a w dalszej kolejno?ci – osoba wskazana przez jednostk? organizacyjn? pomocy spo?ecznej lub organizacj? spo?eczn?, do której nale?y piecza nad ma?oletnimi.

Zgodnie natomiast z § 131. Regulaminu urz?dowania s?dów powszechnych, o wskazanie kandydata na kuratora mo?na zwróci? si? do odpowiednich organów. S?dy cz?sto korzystaj? z takiej mo?liwo?ci, wyznaczaj?c na kuratorów osoby wskazane przez Okr?gowe Rady Adwokackie i Okr?gowe Izby Radców Prawnych, zatem – adwokatów lub radców prawnych.

4. Jaka jest procedura ustanowienia kuratora procesowego?

Kiedy prokurator stwierdzi, ?e zachodzi przes?anka do wyznaczenia kuratora dla ma?oletniego, wyst?pi do s?du rodzinnego z wnioskiem o ustanowienie dla niego kuratora. Z sytuacj? tak? mamy do czynienia, gdy jedno z rodziców jest osob? podejrzan? o pope?nienie przest?pstwa na szkod? ma?oletniego.

Zgodnie z najnowszym orzecznictwem (postanowienie SN z dnia 30 wrze?nia 2015 r., I KZP 8/15), wniosek o ustanowienie kuratora powinien by? z?o?ony nawet przed postawieniem zarzutów sprawcy, zatem na etapie post?powania „w sprawie”, kiedy osob? podejrzan? jest jeden z rodziców dziecka.  Kuratora reprezentuj?cego ma?oletniego pokrzywdzonego w procesie karnym ustanawia s?d opieku?czy w?a?ciwy dla miejsca zamieszkania ma?oletniego.

S?d opieku?czy ustanawia kuratora w post?powaniu nieprocesowym na posiedzeniu niejawnym lub na rozprawie. Orzeczenie s?du w tym przedmiocie zapada w formie postanowienia, na które s?u?y uczestnikom post?powania ?rodek odwo?awczy.

5. W jakim terminie jest ustanawiany kurator procesowy?

Zgodnie z § 2. pkt 5 Regulaminu urz?dowania s?dów powszechnych sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustanowienie kuratora w celu reprezentowania interesów ma?oletnich pokrzywdzonych w post?powaniu karnym s? sprawami pilnymi, a zatem powinny by? kierowane na terminy rozpraw lub posiedze? poza kolejno?ci?.

Czas, w którym ustanowiony zostanie kurator, jest specyficzny dla s?du, w którym jest rozpoznawana ta sprawa (zale?y to m.in. od obci??enia prac?). Z do?wiadcze? Fundacji Dzieci Niczyje wynika, ?e termin ten wynosi co najmniej miesi?c od z?o?enia wniosku w tym przedmiocie.

6. Czym si? zajmuje kurator procesowy

Kurator procesowy jest powo?any do wykonywania praw dziecka pokrzywdzonego przest?pstwem w post?powaniu karnym. Kurator korzysta z wszelkich uprawnie? procesowych, jakie wykonywa?by w imieniu ma?oletniego jego rodzic, tj. mi?dzy innymi mo?e z?o?y? wniosek o ?ciganie, sk?ada? w imieniu dziecka ?rodki zaskar?enia czy wnioski dowodowe. Jest te? uprawniony do z?o?enia o?wiadczenia o wyst?pieniu w post?powaniu karnym w charakterze oskar?yciela posi?kowego.

Niemniej jednak zakres uprawnie? kuratora procesowego nie ma charakteru nieograniczonego. Otó? zgodnie z art. 156 KRO kurator powinien uzyskiwa? zezwolenie s?du opieku?czego we wszelkich wa?niejszych sprawach dotycz?cych osoby lub maj?tku ma?oletniego (zob. Uchwa?a S?du Najwy?szego z dnia  20 czerwca 2012  r., I KZP 9/12).

7. Jak dowiedzie? si?, kto jest kuratorem dla dziecka?

„Rodzic niekrzywdz?cy” najcz??ciej dowiaduje si? o ustanowieniu w sprawie kuratora z chwil? odebrania postanowienia s?du opieku?czego w tym zakresie. W sentencji postanowienia zawsze znajduje si? imi? i nazwisko kuratora. Je?li taka osoba jest adwokatem lub radc? prawnym, kontakt do niej znale?? mo?na w rejestrach dost?pnych w Internecie (http://rejestradwokatow.pl lub http://rejestrradcow.pl lub na listach adwokatów lub radców wykonuj?cych zawód, prowadzonych przez Okr?gowe Rady Adwokackie lub Okr?gowe Izby Radców Prawnych). Najcz??ciej te? mo?na znale?? takie osoby przez wyszukiwarki internetowe, poniewa? wi?kszo?? z nich ?wiadczy pomoc prawn? w kancelariach.

Je?li natomiast dana osoba jest kuratorem zawodowym, nale?y skontaktowa? si? ze s?u?b? kuratorsk? w s?dzie (informacje kontaktowe znajduj? si? na stronach internetowych konkretnego s?du).

Mo?e si? zdarzy? jednak, ?e taka osoba nie b?dzie ani radc? prawnym/adwokatem, ani te? kuratorem zawodowym. Zdarza si? bowiem, ?e kuratorami s? wyznaczani pracownicy s?du (np. pracownicy sekretariatu). W razie braku informacji o tym, kim jest kurator, mo?na spróbowa? uzyska? tak? informacj? z akt sprawy lub te? bezpo?rednio w sekretariacie wydzia?u rodzinnego i ds. nieletnich.

8. Czy kurator musi skontaktowa? si? z rodzicem „niekrzywdz?cym”?

Kurator procesowy powinien skontaktowa? si? z rodzicem „niekrzywdz?cym” ma?oletniego, jednak nie ma takiego obowi?zku wynikaj?cego wprost z przepisów prawa. Ma natomiast obowi?zek informowania rodzica o decyzjach w wa?niejszych sprawach dotycz?cych dziecka (art. 158. w zw. art. 178 § 2 KRO).